In de bioscoop draait op dit moment de film Mr. Turner. De film gaat over de Engelse schilder Joseph Mallord William Turner. Turner was een groot vernieuwer in de Engelse schilderkunst en maakte de grote veranderingen mee in de Engelse samenleving van de industriële revolutie. Van een samenleving bestaande uit ambachtslieden en boeren, naar eentje met stoommachine, de grote spinnerijen stoomtreinen en stoomboten. Deze ontwikkelingen zetten de samenleving op zijn kop zette.

Turner reisde begin negentiende eeuw door Europa en kwam ook verschillende keren naar Dordrecht. Daar maakte hij schetsen van de stad en werkte die uit in zijn atelier in Londen. Zo begint ook de film. Twee oerhollandse meiden in klederdracht lopen langs de rivier. En plots staat daar William Turner te schetsen. Een moment later loopt hij door de straat in Londen naar zijn huis. Binnen stormt hij naar zijn atelier om meteen te beginnen. Zo ontstond waarschijnlijk ook zijn schilderij ‘Dordt of Dordrecht’.

Laatst las ik het boek Dromen van Dordrecht, waar Turner als een inspirator werd beschreven voor al die schilders die na hem Dordrecht bezochten en schetsten en schilderden. Een verbinder tussen de zeventiende eeuwse Hollandse landschapsschilders en de impressionisten uit de negentiende eeuw; Boudin, Whistler, Corot en zelfs Van Gogh. Maar ook wordt zijn invloed op Monet wel genoemd.

Stoom en licht

Prachtig vind ik de schilderijen van Turner van een stoomsleper die een zeilschip wegsleept en het schilderij van een stoomlocomotief die uit de mist komt opdoemen. Grote vlakken van wit, bruin en geel in grote vegen op het doek gezet. En dan een brug met een locomotief. Je voelt hem aan komen rijden, denderend, stomend. De nieuwe tijd dendert naar binnen. Links zie je nog de oude brug. Rechts is het het metalen stoomgeweld.

Wat moet Turner hebben gedacht toen hij dit schilderij maakte? Beangstigde dit hem?

 

De film

De film beschrijft het leven van Turner vanaf het moment dat hij met zijn landschap en marineschilderijen al een gewild schilder was. Je ziet  hoe hij gaat experimenteren met licht en met stoom en luchten, maar je ziet ook zijn moeilijkheden met zijn collega schilders en met zijn maitresse waar hij twee dochters bij had. Timothy Spall speelt William Turner op een miraculeuze wijze. Hij gromt en murmelt, speelt zijn grimmige humeur en zijn depressieve buien, maar ook zijn enorme passie voor schetsen in de natuur, zijn wandeltochten en zijn werkdrift. Met zijn vatsige gezicht, dikke wenkbrauwen in een eeuwige frons en kleine gedrongen figuur zet hij een sterke Turner neer.

Met een lengte van bijna tweeëneenhalf uur is het best een lange zit in de bioscoop, maar het is zeker de moeite waard. Met een grote  overzichtstentoonstelling over Turner in het verschiet in De Fundatie in Zwolle en het Rijksmuseum in Twente is het een must.